વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે જોડીને ભ્રામક અને વાંધાજનક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવાના કેસમાં ચંદીગઢની એક અદાલતે હૈદરાબાદના હસન મોહિદ્દીન સિદ્દીકીની જામીન અરજી ફગાવી દીધી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. કોર્ટે આરોપોની ગંભીરતા અને પોસ્ટથી જાહેર શાંતિ તથા કાયદો-વ્યવસ્થા પર સંભવિત અસરને ધ્યાનમાં રાખીને તેને જામીન આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
હસન મોહિદ્દીન સિદ્દીકી પર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક વીડિયો શેર કરવાનો આરોપ છે, જેમાં દેખાતા વ્યક્તિને ખોટી રીતે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તરીકે ઓળખાવવામાં આવી હતી. તપાસ એજન્સીનો આરોપ છે કે આરોપીને વીડિયો અને તેની સાથે લખવામાં આવેલા દાવાની ભ્રામક પ્રકૃતિ અંગે જાણ હોવા છતાં તેણે તેને વધુ લોકો સુધી પહોંચાડ્યો હતો.
પોલીસ તપાસ મુજબ વાયરલ ક્લિપમાં દેખાતી વ્યક્તિ વડા પ્રધાન મોદી નહોતી, પરંતુ એક ટ્રાવેલ વ્લોગર હતો. પ્રાથમિક તપાસ દરમિયાન વ્લોગરની પત્નીએ પણ વીડિયોમાં દેખાતા વ્યક્તિની ઓળખ પોતાના પતિ તરીકે કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
શું હતી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ?
અહેવાલો અનુસાર સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવેલી ક્લિપમાં એક વ્યક્તિ મહિલાથી માથાની મસાજ કરાવતો દેખાતો હતો. સિદ્દીકીએ આ વીડિયો સાથે એવો દાવો કર્યો હતો કે તે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો “લીક થયેલો મસાજ વીડિયો” છે.
પોસ્ટમાં અમેરિકાની એક ગુપ્તચર એજન્સી પાસે વડા પ્રધાનના કથિત વાંધાજનક વીડિયો હોવાનો આધારવિહોણો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મના AI ચેટબોટ Grokને વીડિયો સાચો છે કે નહીં તેવો પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો હતો.
પોલીસ અને ફરિયાદી પક્ષના જણાવ્યા મુજબ આવી ભાષા અને ખોટી ઓળખનો હેતુ એક બંધારણીય પદાધિકારીની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાનો અને સમાજમાં ભ્રમ ફેલાવવાનો હોઈ શકે છે.
હૈદરાબાદથી કરવામાં આવી હતી ધરપકડ
ચંદીગઢ પોલીસના સેક્ટર-26 પોલીસ સ્ટેશનની ટીમે એપ્રિલ 2026માં હૈદરાબાદથી હસન મોહિદ્દીન સિદ્દીકીની ધરપકડ કરી હતી. ધરપકડ બાદ તેને ચંદીગઢ લાવવામાં આવ્યો અને કોર્ટમાં રજૂ કરીને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો.
પ્રારંભિક અહેવાલોમાં સિદ્દીકીને હૈદરાબાદ સ્થિત ફ્રીલાન્સ પત્રકાર અને ઇતિહાસમાં રસ ધરાવતા વ્યક્તિ તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યો હતો. તેના પર મધુ કિશ્વર દ્વારા અગાઉ શેર કરાયેલી પોસ્ટને રીપોસ્ટ અથવા વધુ પ્રસારિત કરવાનો આરોપ મૂકાયો હતો.
જામીન અરજીમાં આરોપીએ શું દલીલ કરી?
અહેવાલો પ્રમાણે સિદ્દીકી તરફથી કોર્ટમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે તે લગભગ બે મહિનાથી કસ્ટડીમાં છે અને તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ ચાર્જશીટ પણ દાખલ થઈ ચૂકી છે.
બચાવ પક્ષે એ પણ જણાવ્યું હતું કે આરોપી સામે લગાવવામાં આવેલા કેટલાક ગુનાઓમાં મહત્તમ સજા ત્રણ વર્ષની છે. તેથી લાંબી પૂર્વ-ટ્રાયલ કસ્ટડી યોગ્ય નથી અને આરોપીને શરતો સાથે જામીન આપવામાં આવવા જોઈએ.
આરોપીએ તપાસમાં સહકાર આપવાની, પુરાવા સાથે ચેડાં નહીં કરવાની અને કોર્ટ દ્વારા નક્કી કરાયેલી તમામ શરતોનું પાલન કરવાની તૈયારી દર્શાવી હોવાનું પણ જણાવાયું છે.
માત્ર ચાર્જશીટ દાખલ થવી જામીન માટે પૂરતી નહીં: કોર્ટ
અહેવાલો અનુસાર એડિશનલ ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ સોનાલી સિંઘે જામીન અરજી ફગાવતાં કહ્યું હતું કે માત્ર તપાસ પૂર્ણ થઈ જવી અથવા ચાર્જશીટ દાખલ થઈ જવી એ જામીન આપવાનો સ્વતંત્ર અને પૂરતો આધાર બની શકતો નથી.
કોર્ટે આરોપોની પ્રકૃતિ, સોશિયલ મીડિયાની વ્યાપક પહોંચ અને પોસ્ટની જાહેર વ્યવસ્થા પર પડી શકતી અસરને ધ્યાનમાં લીધી હતી. અદાલતે એમ પણ નોંધ્યું હોવાનું જણાવાયું છે કે આરોપીને મુક્ત કરવાથી જાહેર શાંતિ ભંગ થવાની અથવા સમાન પ્રકારની સામગ્રી ફરી પ્રસારિત થવાની આશંકાને સંપૂર્ણપણે અવગણી શકાય નહીં.
આ પહેલાં મે 2026માં પણ સિદ્દીકીની જામીન અરજી ફગાવવામાં આવી હતી. તે સમયે અદાલતે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા એક બંધારણીય પદ પર રહેલી વ્યક્તિની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાના કથિત પ્રયાસને ગંભીર ગણાવ્યો હતો.
કોર્ટે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અંગે શું કહ્યું?
આ કેસની અગાઉની જામીન કાર્યવાહી દરમિયાન અદાલતે કહ્યું હતું કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા બંધારણીય અધિકાર છે, પરંતુ તે સંપૂર્ણ અથવા અમર્યાદિત નથી. સોશિયલ મીડિયા વપરાશકર્તાઓએ પોતાની પોસ્ટ અને તેના સંભવિત પ્રભાવ અંગે જવાબદારીપૂર્વક વર્તવું જરૂરી છે.
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે કોઈ વ્યક્તિની ટીકા કરવી અને ખોટી અથવા ભ્રામક સામગ્રી દ્વારા તેની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવો—બન્ને અલગ બાબતો છે.
અદાલતના મતે સોશિયલ મીડિયા પર ખોટી ઓળખ સાથે વાંધાજનક વીડિયો ફેલાવવા જેવી પ્રવૃત્તિને કોઈ પણ પ્રકારની જવાબદારી વગર મંજૂરી આપવામાં આવે તો અન્ય લોકોની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવા માટે વપરાશકર્તાઓને ખુલ્લી છૂટ મળી શકે છે.
કઈ કલમો હેઠળ કેસ નોંધાયો?
ચંદીગઢ પોલીસે આ કેસમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી એક્ટ હેઠળ વિવિધ કલમો લગાવી છે.
અહેવાલો અનુસાર FIRમાં BNSની કલમ 196, 318, 336(1), 336(3), 336(4), 340, 353 અને 356નો સમાવેશ થાય છે. આ કલમો અલગ-અલગ રીતે જૂથો વચ્ચે વૈમનસ્ય ફેલાવવું, છેતરપિંડી, બનાવટી ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ, જાહેર ઉપદ્રવ અથવા ખોટી માહિતી અને માનહાનિ જેવા કથિત ગુનાઓ સાથે સંબંધિત છે.
આ ઉપરાંત IT Actની કલમ 66C, 66D અને 67 પણ લગાવવામાં આવી છે, જે ઓળખનો ગેરઉપયોગ, કમ્પ્યુટર સાધન દ્વારા છેતરપિંડી અને ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં વાંધાજનક સામગ્રીના પ્રસાર સાથે સંકળાયેલી છે.
મધુ કિશ્વર સામે પણ નોંધાયો કેસ
આ જ વીડિયો લેખિકા અને સામાજિક કાર્યકર મધુ પૂર્ણિમા કિશ્વરે પણ સોશિયલ મીડિયા પર શેર અથવા રીપોસ્ટ કર્યો હોવાનો આરોપ છે. ચંદીગઢ પોલીસે તેમની સામે પણ એ જ FIRમાં કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
મધુ કિશ્વરે ધરપકડથી બચવા માટે પહેલાં ચંદીગઢની નીચલી અદાલત અને ત્યારબાદ પંજાબ-હરિયાણા હાઇકોર્ટમાં આગોતરા જામીન અરજી કરી હતી. બંને સ્તરે તેમને રાહત મળી નહોતી.
પંજાબ-હરિયાણા હાઇકોર્ટે 29 મે 2026ના રોજ તેમની આગોતરા જામીન અરજી ફગાવતાં નોંધ્યું હતું કે તપાસ હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને પોસ્ટના કથિત ગુનાહિત પાસાઓને આ તબક્કે નકારી શકાય નહીં.
‘રચનાત્મક ટીકા’ અને ‘બદનામ કરવાનો પ્રયાસ’ અલગ
મધુ કિશ્વરની અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન પંજાબ-હરિયાણા હાઇકોર્ટે મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કરતાં કહ્યું હતું કે સરકાર અથવા જાહેર પદાધિકારીની રચનાત્મક ટીકા લોકશાહીનો સ્વીકાર્ય હિસ્સો છે.
જોકે ખોટી ઓળખ, બનાવટી દાવો અથવા વાંધાજનક વીડિયો દ્વારા કોઈ વ્યક્તિને બદનામ કરવાનો કથિત પ્રયાસ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાની આડમાં સુરક્ષિત હોવો જરૂરી નથી.
હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આવી પોસ્ટ સામાજિક અસંતોષ, વિભાજન અથવા બંધારણીય સંસ્થાઓ પ્રત્યે અવિશ્વાસ વધારવાની ક્ષમતા ધરાવે છે કે નહીં—તેની તપાસ જરૂરી છે.
વાયરલ વીડિયોમાં વડા પ્રધાન મોદી નહોતા
પોલીસની પ્રાથમિક તપાસ અને જાહેર થયેલા અહેવાલો પ્રમાણે વીડિયોમાં દેખાતી વ્યક્તિની ઓળખ એક ટ્રાવેલ વ્લોગર તરીકે થઈ હતી. વ્લોગરની પત્નીએ પણ પોલીસ સમક્ષ પોતાના પતિની ઓળખની પુષ્ટિ કરી હોવાનું જણાવાયું છે.
આથી વીડિયોમાં દેખાતી વ્યક્તિ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી હોવાનો દાવો ભ્રામક હોવાનું તપાસમાં સામે આવ્યું હતું.
ફેક્ટ-ચેકિંગનો મૂળ સિદ્ધાંત પણ એ છે કે વીડિયો અથવા તસવીરમાં કોઈ વ્યક્તિની સામ્યતા માત્રથી તેની ઓળખ નક્કી કરી શકાય નહીં. મૂળ વીડિયો, અપલોડ કરનાર એકાઉન્ટ, સમય, સ્થળ અને તેમાં દેખાતી વ્યક્તિની સ્વતંત્ર ઓળખની તપાસ કરવી જરૂરી છે.
સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરતાં પહેલાં ચકાસણી જરૂરી
આ કેસ સોશિયલ મીડિયા વપરાશકર્તાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ કાનૂની સંદેશ આપે છે. કોઈ પોસ્ટ બીજા વ્યક્તિએ પહેલાં શેર કરી હોય તો પણ તેને રીપોસ્ટ કરનાર વ્યક્તિ દરેક પરિસ્થિતિમાં જવાબદારીથી મુક્ત થઈ જતી નથી.
ખાસ કરીને જ્યારે પોસ્ટમાં અશ્લીલતા, ખોટી ઓળખ, માનહાનિકારક દાવો અથવા જાહેર શાંતિને અસર કરી શકે તેવી સામગ્રી હોય ત્યારે તેને શેર કરતાં પહેલાં વિશ્વસનીય સ્ત્રોતમાંથી ચકાસવી જરૂરી છે.
“મેં માત્ર રીપોસ્ટ કર્યું હતું” એવી દલીલનો સ્વીકાર કેસના તથ્યો, પોસ્ટ સાથે લખાયેલી ભાષા, આરોપીની જાણકારી અને સામગ્રી ફેલાવવાના ઇરાદાના આધારે નક્કી થાય છે.
જામીન ન મળવાનો અર્થ દોષિત ઠરાવવું નથી
કોર્ટ દ્વારા જામીન અરજી ફગાવવામાં આવી હોવાનો અર્થ આરોપી દોષિત સાબિત થઈ ગયો એવો નથી. જામીનની સુનાવણીમાં અદાલત પ્રાથમિક રીતે આરોપોની ગંભીરતા, તપાસની સ્થિતિ, પુરાવા સાથે ચેડાંની શક્યતા, સાક્ષીઓને પ્રભાવિત કરવાનો ભય અને જાહેર વ્યવસ્થા જેવા મુદ્દા ધ્યાનમાં લે છે.
સિદ્દીકી સામેના તમામ આરોપો હજુ અદાલતમાં પુરાવા અને સાક્ષીઓના આધારે સાબિત થવાના બાકી છે. તેને કાયદા મુજબ નિર્દોષ માનવાની ધારણા ટ્રાયલ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી યથાવત રહે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
