ભારતના પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને રાહતભર્યો વિકાસ સામે આવ્યો છે. વિશ્વની સૌથી મોટી યુરેનિયમ ઉત્પાદક કંપની Kazatomprom (કઝાકિસ્તાન) એ ભારતને લાંબા ગાળે યુરેનિયમ સપ્લાય કરવા માટે મંજૂરી આપી દીધી છે. આ સોદો એટલો વિશાળ છે કે તેને મંજૂરી આપવા માટે કંપનીના શેરધારકોની વિશેષ બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી.
આ ઐતિહાસિક કરાર હેઠળ Department of Atomic Energy (DAE) ના ડિરેક્ટોરેટ ઓફ પર્ચેઝ એન્ડ સ્ટોર્સ (DPS) સાથે યુરેનિયમ સપ્લાય માટે સહમતિ થઈ છે. શેરધારકોની બેઠકમાં 92.9% મતો સાથે આ પ્રસ્તાવ પસાર થયો હતો. સુરક્ષા અને વ્યાપારિક કારણોને ધ્યાનમાં રાખીને સોદાની ચોક્કસ માત્રા અને કિંમત જાહેર કરવામાં આવી નથી.
ભારત માટે આ ડીલ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે દેશ પોતાના પરમાણુ રિએક્ટરો માટે મોટા ભાગે આયાતી યુરેનિયમ પર નિર્ભર છે. કઝાકિસ્તાન વિશ્વના કુલ યુરેનિયમ ઉત્પાદનમાં આશરે 40% હિસ્સો ધરાવે છે, જેના કારણે ભારતને લાંબા ગાળે સ્થિર ઇંધણ પુરવઠો સુનિશ્ચિત થશે. વધતી વીજળીની માંગને પહોંચી વળવા માટે ભારત પરમાણુ ઉર્જા પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યું છે અને આ ડીલ તેમાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
આ પહેલાં પણ ભારત અને કઝાકિસ્તાન વચ્ચે 2015 થી 2019 દરમિયાન લગભગ 5,000 ટન યુરેનિયમ સપ્લાયનો સોદો થયો હતો. હાલનો કરાર આ સહકારને વધુ મજબૂત બનાવે છે અને બંને દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોને નવી દિશા આપે છે.
વિશ્વ બજારના દ્રષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે તો આ ડીલના કારણે યુરેનિયમની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કઝાકિસ્તાનના ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો ભારત તરફ વળતા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સપ્લાય ઘટી શકે છે, જેના કારણે ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ચીન માટે આ એક પડકારરૂપ સ્થિતિ બની શકે છે, કારણ કે તે પણ પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે યુરેનિયમ પર નિર્ભર છે.
કઝાકિસ્તાન પાસે વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો યુરેનિયમ ભંડાર (લગભગ 14%) છે અને વર્ષ 2009થી તે વિશ્વનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ રહ્યો છે. ત્યાં ઇન-સીટુ રિકવરી (ISR) ટેકનીક દ્વારા ઓછા ખર્ચે યુરેનિયમનું ખનન કરવામાં આવે છે, જે ભારત માટે આર્થિક રીતે પણ ફાયદાકારક સાબિત થશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
