સમગ્ર અમદાવાદ શહેર ભગવાન જગન્નાથજીની ભક્તિના રંગે રંગાઈ ગયું છે. અષાઢી બીજના પવિત્ર દિવસે યોજાનારી ભગવાન જગન્નાથજીની ઐતિહાસિક 149મી રથયાત્રાને હવે ગણતરીના કલાકો જ બાકી રહ્યા છે. ભગવાન જગન્નાથજી, ભાઈ બળભદ્રજી અને બહેન સુભદ્રાજીના સ્વાગત માટે મંદિર પ્રશાસન, રાજ્ય સરકાર, અમદાવાદ પોલીસ અને શહેરીજનો દ્વારા તૈયારીઓને આખરી ઓપ આપવામાં આવ્યો છે.
આ વર્ષની રથયાત્રામાં પરંપરાગત આસ્થા અને આધુનિક ટેક્નોલોજીનો અનોખો સમન્વય જોવા મળશે. લાખો ભક્તોની સંભવિત હાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ તંત્રએ ‘ઝીરો રિસ્ક’ અભિગમ સાથે સુરક્ષા વ્યવસ્થા તૈયાર કરી છે. સમગ્ર રથયાત્રા રૂટ પર ચાર સ્તરીય સુરક્ષા, AI આધારિત સર્વેલન્સ, ફેશિયલ રેકગ્નિશન, ડ્રોન કેમેરા, બોડી-વોર્ન કેમેરા અને અન્ય ટેક્નિકલ સાધનો દ્વારા સતત નજર રાખવામાં આવશે.
31 હજારથી વધુ પોલીસકર્મીઓનું સુરક્ષા કવચ
149મી રથયાત્રાની સુરક્ષા માટે અમદાવાદ શહેરમાં 31 હજારથી વધુ પોલીસ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ તૈનાત કરવામાં આવશે. તેમાં શહેર પોલીસ, ટ્રાફિક પોલીસ, હોમગાર્ડ, ટ્રાફિક બ્રિગેડ, સ્ટેટ રિઝર્વ પોલીસ અને કેન્દ્રીય અર્ધલશ્કરી દળોનો સમાવેશ થાય છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થા હેઠળ સ્ટેટ રિઝર્વ પોલીસની 15 કંપની અને પેરામિલિટરી ફોર્સની નવ કંપની પણ તૈનાત કરવામાં આવશે. રથયાત્રાના રૂટ પર સ્થાયી બંદોબસ્તની સાથે મોબાઇલ પોલીસ ટીમો પણ સતત પેટ્રોલિંગ કરશે.
ભીડભાડવાળા, સંવેદનશીલ અને સાંકડા વિસ્તારોમાં વિશેષ પોલીસ તૈનાતી કરવામાં આવી છે. રૂટ પર બેરિકેડિંગ, ચેકિંગ પોઇન્ટ, ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમ અને ઈમરજન્સી દળોની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે.
એક હજારથી વધુ પોલીસ અધિકારીઓ કરશે સુપરવિઝન
રથયાત્રાના સમગ્ર બંદોબસ્તની દેખરેખ માટે પોલીસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટરથી લઈને આઇજી કક્ષાના એક હજારથી વધુ અધિકારીઓ તૈનાત રહેશે.
દરેક અધિકારીને ચોક્કસ વિસ્તાર, સેક્ટર અથવા સુરક્ષા પોઇન્ટની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. પોલીસ અધિકારીઓ ભીડ વ્યવસ્થાપન, ટ્રાફિક નિયંત્રણ, સંવેદનશીલ વિસ્તારો અને રથયાત્રાના કાફલાની ગતિ પર સતત નજર રાખશે.
કોઈપણ અણધારી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય તો સ્થળ પર હાજર પોલીસકર્મીઓ અને કમાન્ડ કન્ટ્રોલ રૂમ વચ્ચે તાત્કાલિક સંકલન થઈ શકે તે માટે વિશેષ સંચાર વ્યવસ્થા પણ ગોઠવવામાં આવી છે.
ચાર સ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા
ભગવાન જગન્નાથજીના ત્રણેય રથો અને સમગ્ર યાત્રાના કાફલાને ચાર સ્તરીય સુરક્ષા કવચ આપવામાં આવશે.
પ્રથમ સ્તરમાં ભગવાનના રથોની નજીક રહેનાર પોલીસ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ સામેલ રહેશે. બીજા સ્તરમાં ગતિશીલ પોલીસ દળ કાફલા સાથે આગળ વધશે. ત્રીજા સ્તરમાં સમગ્ર રૂટ પર સ્થાયી બંદોબસ્ત રહેશે અને ચોથા સ્તરમાં રૂફટોપ, ડ્રોન તથા CCTV દ્વારા ટેક્નિકલ દેખરેખ રાખવામાં આવશે. રથયાત્રાના રૂટ પર 240થી વધુ રૂફટોપ પોઇન્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. અહીંથી પોલીસકર્મીઓ ભીડ અને શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખશે.
65 ડ્રોન દ્વારા હવાઈ સર્વેલન્સ
રથયાત્રાના સમગ્ર રૂટ પર 65 ડ્રોન કેમેરા દ્વારા હવામાંથી લાઇવ સર્વેલન્સ કરવામાં આવશે. આ ડ્રોન ભીડની સ્થિતિ, કાફલાની ગતિ, ટ્રાફિક અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોનું લાઇવ ફીડ કમાન્ડ કન્ટ્રોલ રૂમ સુધી પહોંચાડશે.
ડ્રોનની મદદથી એવા વિસ્તારોની પણ દેખરેખ કરી શકાશે, જ્યાં જમીન પરથી પોલીસને સ્પષ્ટ દૃશ્ય ઉપલબ્ધ ન હોય. કોઈ સ્થળે અસામાન્ય ભીડ, ટ્રાફિક અવરોધ અથવા શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ જોવા મળે તો કન્ટ્રોલ રૂમ સંબંધિત પોલીસ ટીમને તાત્કાલિક એલર્ટ કરશે.
3,300થી વધુ CCTV કેમેરાથી સતત નજર
રથયાત્રાના રૂટ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં 3,300થી વધુ CCTV કેમેરાની મદદથી સર્વેલન્સ કરવામાં આવશે.
મહત્વપૂર્ણ સ્થળોએ લગાવવામાં આવેલા કેમેરાના ફીડને પોલીસ કન્ટ્રોલ રૂમ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. AI આધારિત વિડિયો એનાલિટિક્સની મદદથી ભીડની ઘનતા, અસામાન્ય હલચલ અને માર્ગમાં સર્જાતા અવરોધો અંગે પોલીસને અગાઉથી જાણકારી મળી શકશે. કોઈ સ્થળે વધુ પડતી ભીડ એકત્ર થાય તો પોલીસ લોકોને વૈકલ્પિક રસ્તા તરફ વાળી શકશે અથવા થોડા સમય માટે પ્રવેશ નિયંત્રિત કરી શકશે.
AI આધારિત ફેશિયલ રેકગ્નિશન સિસ્ટમ
રથયાત્રામાં ખિસ્સાકાતરુઓ, વોન્ટેડ આરોપીઓ અને અસામાજિક તત્ત્વોની ઓળખ કરવા માટે ફેશિયલ રેકગ્નિશન કેમેરાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
પોલીસ દ્વારા જાણીતા ગુનેગારો, હિસ્ટ્રીશીટરો અને ખિસ્સાકાતરુઓના ફોટોગ્રાફ સર્વેલન્સ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. ભીડમાં આવી વ્યક્તિ કેમેરામાં દેખાય તો સિસ્ટમ પોલીસને એલર્ટ કરશે. આ ટેક્નોલોજીનો હેતુ ભક્તોની સુરક્ષા વધારવાનો અને ચોરી, મોબાઇલ સ્નેચિંગ તથા અન્ય ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓને અટકાવવાનો છે.
2,800થી વધુ બોડી-વોર્ન કેમેરા
રથયાત્રાના બંદોબસ્તમાં જોડાનારા પોલીસકર્મીઓને 2,800થી વધુ બોડી-વોર્ન કેમેરા આપવામાં આવશે.
આ કેમેરા પોલીસકર્મીના યુનિફોર્મ પર લગાવવામાં આવશે અને તેની આસપાસની પ્રવૃત્તિઓનું સતત રેકોર્ડિંગ કરશે. ભીડ દરમિયાન કોઈ વિવાદ, ધક્કામુક્કી, કાયદો-વ્યવસ્થાની ઘટના અથવા પોલીસ કાર્યવાહી થાય તો તેનું ડિજિટલ રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ રહેશે. કેટલાક કેમેરાનું લાઇવ ફીડ પણ પોલીસ કન્ટ્રોલ રૂમ સુધી પહોંચાડવામાં આવશે, જેથી અધિકારીઓ મેદાનની વાસ્તવિક સ્થિતિ જોઈને ઝડપી નિર્ણય લઈ શકે.
અનધિકૃત ડ્રોન સામે એન્ટી-ડ્રોન વ્યવસ્થા
રથયાત્રાની હવાઈ સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને અનધિકૃત ડ્રોનની ઓળખ અને તેને નિષ્ક્રિય કરવા માટે એન્ટી-ડ્રોન સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
પોલીસ અને વહીવટી તંત્રની મંજૂરી વગર રથયાત્રાના રૂટ પર ખાનગી ડ્રોન ઉડાડવા પર પ્રતિબંધ રહેશે. કોઈ શંકાસ્પદ અથવા અનધિકૃત ડ્રોન દેખાય તો ટેક્નિકલ ટીમ દ્વારા તેની ઓળખ કરીને જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. નાગરિકોને રથયાત્રા દરમિયાન મંજૂરી વગર ડ્રોન ન ઉડાડવા અને પોલીસના નિયમોનું પાલન કરવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
સોશિયલ મીડિયા પર સાયબર ક્રાઇમ ટીમની નજર
રથયાત્રા દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર અફવા, ભ્રામક માહિતી અથવા ઉશ્કેરણીજનક પોસ્ટ ફેલાતી અટકાવવા માટે અમદાવાદ સાયબર ક્રાઇમની ટીમ સક્રિય રહેશે. ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, X, વોટ્સએપ અને અન્ય પ્લેટફોર્મ પર શંકાસ્પદ સામગ્રીનું મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે. પોલીસ દ્વારા નાગરિકોને કોઈપણ બિનચકાસાયેલો મેસેજ, વિડિયો કે ફોટો ફોરવર્ડ ન કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
કોઈ શંકાસ્પદ બાબત જોવા મળે તો તેને સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ કરવાના બદલે પોલીસને જાણ કરવા જણાવાયું છે.
કોમ્બિંગ અને પેટ્રોલિંગથી અસામાજિક તત્ત્વો પર કાર્યવાહી
રથયાત્રા પહેલાં અમદાવાદ પોલીસે શહેરના સંવેદનશીલ અને ગુનાખોરીથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં કોમ્બિંગ તથા નાઇટ પેટ્રોલિંગ હાથ ધર્યું છે. આ કામગીરી દરમિયાન વોન્ટેડ આરોપીઓ, હથિયાર રાખનારા શખ્સો, દારૂ-જુગારની પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલા લોકો અને શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી.
રથયાત્રાના સમગ્ર રૂટ પર ફ્લેગ માર્ચ અને ગ્રાન્ડ રિહર્સલ પણ કરવામાં આવી હતી. રિહર્સલ દરમિયાન પોલીસ તૈનાતી, કાફલાની ગતિ, સંચાર વ્યવસ્થા અને વિવિધ સુરક્ષા એજન્સીઓ વચ્ચેના સંકલનની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.
ગજરાજોની સુરક્ષા માટે ‘ગજરક્ષક’ સિસ્ટમ
રથયાત્રામાં જોડાનારા ગજરાજોની સલામતી અને આરોગ્ય માટે આ વર્ષે વિશેષ ટેક્નોલોજી આધારિત વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. અંદાજે 18 ગજરાજો રથયાત્રામાં જોડાશે. તેમની સાથે પશુચિકિત્સકો, પ્રાણી નિષ્ણાતો, હેન્ડલર્સ અને વિશેષ મોનિટરિંગ ટીમો તૈનાત રહેશે.
ગજરાજોના સ્વાસ્થ્યની રથયાત્રા પહેલાં તપાસ કરવામાં આવી છે. યાત્રા દરમિયાન પણ તેમની ચાલ, વર્તન અને શારીરિક સ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે.
GPS, 360 ડિગ્રી કેમેરા અને ડેસિબલ મીટર
ગજરાજો પર GPS ટ્રેકર અને 360 ડિગ્રી કેમેરા લગાવવામાં આવશે, જેથી તેમના સ્થાન અને આસપાસની સ્થિતિનું લાઇવ મોનિટરિંગ થઈ શકે.
ડેસિબલ મીટરની મદદથી ગજરાજોની આસપાસના અવાજની તીવ્રતા પણ માપવામાં આવશે. વધુ પડતો અવાજ હાથીઓને અસ્વસ્થ અથવા ઉશ્કેરાયેલા બનાવી શકે છે. તેથી ગજરાજો પસાર થાય ત્યારે ઊંચા અવાજે DJ અથવા સંગીત ન વગાડવા અપીલ કરવામાં આવી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અવાજ અંગેના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરશે તો પોલીસ દ્વારા કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે.
AI વોઇસ બોટથી ભક્તોને મદદ
ભક્તોને રથયાત્રાનો રૂટ, ટ્રાફિક ડાયવર્ઝન, પીવાના પાણી, શૌચાલય, આરોગ્ય કેન્દ્ર અને ઈમરજન્સી સેવાઓની માહિતી આપવા માટે AI આધારિત વોઇસ બોટ જેવી ડિજિટલ સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
આ પ્રકારની વ્યવસ્થાથી બહારથી આવતા ભાવિકોને તાત્કાલિક માહિતી મેળવવામાં મદદ મળશે. સાથે જ ખોવાયેલી વ્યક્તિ, વસ્તુ અથવા ઈમરજન્સીની સ્થિતિમાં યોગ્ય હેલ્પલાઇન સુધી પહોંચવું સરળ બનશે.
16 કિલોમીટર લાંબો પરંપરાગત રૂટ
ભગવાન જગન્નાથજીની 149મી રથયાત્રા અમદાવાદના જામાલપુર સ્થિત જગન્નાથ મંદિરથી શરૂ થશે અને શહેરના પરંપરાગત 16 કિલોમીટર લાંબા રૂટ પરથી પસાર થશે. રથયાત્રા સવારે લગભગ 7 વાગ્યે મંદિરથી પ્રસ્થાન કરશે અને જૂના અમદાવાદના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી પસાર થઈ રાત્રે લગભગ 9 વાગ્યે ફરી મંદિર પરત ફરશે.
રથયાત્રા દરમિયાન ભગવાન જગન્નાથજી, ભાઈ બળભદ્રજી અને બહેન સુભદ્રાજીના ત્રણ પવિત્ર રથોને ખલાસી સમાજના ભાઈઓ દ્વારા ખેંચવામાં આવશે.
101 ટ્રક, 30 અખાડા અને 18 ભજન મંડળીઓ
રથયાત્રાના વિશાળ કાફલામાં ભગવાનના ત્રણેય રથોની સાથે 101 શણગારેલી ટ્રક, 30 અખાડા અને 18 ભજન મંડળીઓ જોડાશે. ધાર્મિક અને સામાજિક સંદેશ આપતી વિવિધ ઝાંખીઓ પણ રથયાત્રાનું આકર્ષણ બનશે. અખાડાઓના કલાકારો દ્વારા પરંપરાગત કસરત અને શૌર્ય પ્રદર્શન કરવામાં આવશે.
18 ગજરાજો રથયાત્રાની આગળ ચાલશે. તેમની પાછળ શણગારેલી ટ્રકો, અખાડા, ભજન મંડળીઓ અને ભગવાનના પવિત્ર રથો સહિતનો વિશાળ કાફલો આગળ વધશે.
આરોગ્ય અને ફાયર બ્રિગેડની તૈયારી
ભક્તોની સુરક્ષા માટે રથયાત્રાના રૂટ પર 15 મેડિકલ ઓફિસર અને આશરે 100 આરોગ્ય કર્મચારીઓ તૈનાત રહેશે.
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની 31 ફાયર ગાડીઓ અને 237 ફાયર કર્મચારીઓ પણ રથયાત્રા દરમિયાન ફરજ પર રહેશે. ઈમરજન્સીની સ્થિતિમાં એમ્બ્યુલન્સ, ફાયર બ્રિગેડ અને તબીબી ટીમો તાત્કાલિક મદદ પૂરી પાડશે. ભીડવાળા વિસ્તારોમાં આરોગ્ય સહાય કેન્દ્રો અને પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે.
જર્જરિત ઇમારતો પાસે ભીડ ન કરવા અપીલ
રથયાત્રાના રૂટ પર આવેલી જૂની અને જર્જરિત ઇમારતોને ધ્યાનમાં રાખીને તંત્ર દ્વારા ખાસ સાવચેતી રાખવામાં આવી છે.
આવી ઇમારતોની ગેલેરી, છત કે બાલ્કની પર ઊભા રહીને રથયાત્રા જોવી જોખમી બની શકે છે. તેથી સંબંધિત સ્થળોએ બેરિકેડિંગ અને ચેતવણીનાં બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યા છે. નાગરિકોને સુરક્ષિત જગ્યાએથી દર્શન કરવા અને પોલીસ તથા મનપાની સૂચનાઓનું પાલન કરવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
શાંતિ અને સામાજિક સમરસતા માટે બેઠકો
રથયાત્રા શાંતિપૂર્ણ અને સામાજિક સૌહાર્દના વાતાવરણમાં પૂર્ણ થાય તે માટે અમદાવાદ પોલીસે વિવિધ સમાજ અને ધાર્મિક સંગઠનો સાથે બેઠક યોજી છે. પોલીસ દ્વારા 69 શાંતિ સમિતિની બેઠકો, 79 મહોલ્લા સમિતિની બેઠકો અને વિવિધ ધર્મોના આગેવાનો સાથે આશરે 178 બેઠક યોજવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત રક્તદાન કેમ્પ, નાઇટ ક્રિકેટ, વૉલીબોલ, લોકડાયરા અને યુવાનો સાથેના સંવાદ કાર્યક્રમો દ્વારા સામાજિક એકતા મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
શ્રદ્ધા અને ટેક્નોલોજીનો અનોખો સંગમ
અમદાવાદની 149મી જગન્નાથ રથયાત્રા માત્ર ગુજરાતની ધાર્મિક પરંપરાનું પ્રતીક નહીં, પરંતુ આધુનિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાનું પણ મોટું ઉદાહરણ બનશે.
AI કેમેરા, ડ્રોન સર્વેલન્સ, બોડી-વોર્ન કેમેરા, ફેશિયલ રેકગ્નિશન અને ગજરાજોની GPS આધારિત મોનિટરિંગ જેવી ટેક્નોલોજી દ્વારા લાખો ભક્તોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
હવે અમદાવાદના લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાન જગન્નાથજીની નગરચર્યાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. મંદિર પરિસરથી લઈને સમગ્ર રથયાત્રા રૂટ સુધી “જય જગન્નાથ”ના નાદ સાથે ભક્તિમય વાતાવરણ સર્જાયું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
