ગુજરાત સરકાર હવે ઉત્તરાખંડ પેટર્ન પર યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) અમલ તરફ આગળ વધી રહી છે. કેબિનેટમાં આ બિલ મંજૂર થઈ ચુક્યું છે, જેમાં વ્યક્તિગત કાયદાઓને વધુ પારદર્શક, સમાન અને સમાજ માટે સુગમ બનાવવાના મહત્વપૂર્ણ નિયમોનો સમાવેશ છે.
લગ્ન નોંધણી ફરજિયાત
નવી વ્યવસ્થા મુજબ, રાજ્યમાં થતા દરેક લગ્નની નોંધણી ફરજિયાત રહેશે. નોંધણી ન કરાવવાથી લગ્ન અમાન્ય નહિ ગણાશે, પરંતુ દંડની જોગવાઈ રહેશે. સંહિતાના અમલ પહેલાં થયેલા લગ્ન માટે પણ નોંધણીની ચોક્કસ પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. લગ્ન માટે પુરુષની ઉંમર 21 વર્ષ અને મહિલાની 18 વર્ષ ફરજિયાત રહેશે, અને લગ્ન સમયે એક પક્ષકાર રાજ્યનો હોવો જરૂરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે UCC ડ્રાફ્ટના કુલ 2 ભાગ છે અને 7 પ્રકરણ છે.
છૂટાછેડા માટે નવી વ્યવસ્થા
છૂટાછેડાની પ્રક્રિયા વધુ સ્પષ્ટ અને સુગમ બનાવવામાં આવી છે. પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા માટે અરજી કરી શકાય છે, પરંતુ લગ્નના એક વર્ષની અંદર છૂટાછેડા માટે અરજી પર પ્રતિબંધ રહેશે. બાળકોની કસ્ટડી અને ભરણપોષણ બાબતે માનવીય અભિગમ સાથે કડક અને સંતુલિત જોગવાઈઓનો સમાવેશ કરાયો છે.
લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં નોંધણી અને બાળકોના હક
લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેલા પાર્ટનર ગુજરાતના રહેવાસીઓ હોય કે ન હોય, રજિસ્ટ્રારને નિવેદન સુપરત કરવું ફરજિયાત રહેશે.
બે વ્યક્તિઓ વચ્ચેની લિવ-ઇન રિલેશનશિપ રજિસ્ટર (નોંધણી) જોઇશે નહીં.
રાજ્યના પ્રદેશની બહાર લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા ગુજરાતના કોઈપણ રહેવાસી લિવ-ઇન રિલેશનશિપનું નિવેદન રજિસ્ટ્રારને રજૂ કરી શકશે.
લિવ-ઇન રિલેશનશિપનું કોઈપણ બાળક, દંપતીનું કાયદેસર બાળક ગણાશે, પરંતુ જો તે લગ્ન હોય અને જેમના રિવાજો અને પ્રથા સંબંધને મંજૂરી આપતા હોય એવી વ્યક્તિ(વ્યક્તિઓ)ને પ્રતિબંધો પર લાગુ પડશે નહીં.
રજિસ્ટ્રાર રજૂ કરેલા લિવ-ઇન રિલેશનશિપના નિવેદનની વિગતોની તપાસ કરશે અને સંક્ષિપ્ત તપાસ હાથ ધરીને તેણીએ/તેણે ખાતરી થવી જોઇશે કે લિવ-ઇન રિલેશનશિપ કલમ 386 હેઠળ ઉલ્લેખેલ છે તેવા પ્રકારની નથી.
લિવ-ઇન રિલેશનશિપના બંને ભાગીદારો (સાથીદારો)અથવા તેમાંથી કોઈપણ, તેને લિવ-ઇન રિલેશનશિપને સમાપ્ત કરી શકશે અને ઠરાવેલા ફોર્મેટમાં અને ઠરાવેલી રીતે જેની હકૂમતની અંદર આવા રહેવાસીઓ સામાન્ય રીતે રહેતા હોય તેવા રજિસ્ટ્રારને સમાપ્તિનું નિવેદન સબમિટ કરી શકે છે. જો ભાગીદારો/સાથીદારોમાંથી ફક્ત એક જ ભાગીદાર(સાથીદાર) લિવ-ઇન રિલેશનશિપ સમાપ્ત કરે તેવા કિસ્સામાં આવા નિવેદનની નકલ બીજા ભાગીદાર (સાથીદાર)ને પૂરી પાડી શકશે. આવા કિસ્સાઓમાં, રજિસ્ટ્રાર રાજ્ય સરકાર દ્વારા ઠરાવેલા નમૂના (ફોર્મેટ)માં, બંને ભાગીદારો( સાથીદારો)ને લિવ-ઇન રિલેશનશીપનો સંબંધ સમાપ્ત કરવા અંગેનું સર્ટિફિકેટ કાઢી આપશે.
વસિયત બનાવવાની પ્રક્રિયા અને મિલકત વહેંચણીને વધુ સરળ – ન્યાયી બનાવાશે
મિલકત અને વારસાના મુદ્દે સૌથી મોટો ફેરફાર એ છે કે હવે ધર્મ કે જાતિ આધારિત ભેદભાવ વિના તમામ માટે સમાન નિયમો લાગુ પડશે. વસિયત બનાવવાની પ્રક્રિયા અને મિલકત વહેંચણીને વધુ સરળ અને ન્યાયી બનાવવામાં આવી છે, જેથી વારસદારો વચ્ચેના વિવાદોમાં ઘટાડો થાય.
અનુસૂચિત જનજાતિ અને કેટલાક વિશિષ્ટ સમુદાયોને વિશેષ છૂટ
જો કે, સંહિતાની કેટલીક જોગવાઈઓ અનુસૂચિત જનજાતિ અને કેટલાક વિશિષ્ટ સમુદાયો પર લાગુ નહીં થાય, જેથી તેમની પરંપરાગત પ્રથાઓ જળવાઈ રહે. સરકારના આ પગલાને રાજ્યમાં કાનૂની એકરૂપતા અને સામાજિક સમાનતા તરફનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય માનવામાં આવી રહ્યો છે.
મહત્વપૂર્ણ વિશેષતાઓ
-
લગ્ન માટે રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત
-
લિવ-ઇન રિલેશનશિપના બાળકોને કાયદેસર માન્યતા
-
વારસામાં સમાન અધિકાર ધર્મ કે સમુદાયથી અલગ નહીં
-
છૂટાછેડા માટે એક વર્ષની અંદર અરજી પર પ્રતિબંધ
-
પાત્રતા: પુરૂષ 21, મહિલા 18 વર્ષ, એક પક્ષકાર રાજ્યનો હોવો જરૂરી
આ પગલાં ગુજરાતમાં કાનૂની એકરૂપતા અને સામાજિક સમાનતાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ મોહર સાબિત થશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
