દેશના રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ને લઈને શરૂ થયેલો રાજકીય વિવાદ હવે વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. કોંગ્રેસે પોતાના કાર્યક્રમોમાં 1937ના ઠરાવ અનુસાર ‘વંદે માતરમ’ની માત્ર પ્રથમ બે કડીઓ ગાવાનો નિર્ણય પુનરાવર્તિત કર્યા બાદ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓ કોંગ્રેસ પર સતત પ્રહાર કરી રહ્યા છે. હવે સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે પણ કોંગ્રેસના વલણને અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવતા તેને બંધારણીય દૃષ્ટિએ ગંભીર મુદ્દો ગણાવ્યો છે. કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીએ 19 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ 1937ના પોતાના ઐતિહાસિક ઠરાવને અનુસરવાની જાહેરાત કરી હતી.
રાજનાથ સિંહે શુક્રવાર, 21 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર વીડિયો સંદેશ જારી કરીને કોંગ્રેસના નિર્ણય સામે સવાલો ઊભા કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે ‘વંદે માતરમ’નું સન્માન કરવાનો ઔપચારિક ઇનકાર જ નહીં પરંતુ તેનો વિરોધ કરવો અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે અને બંધારણીય દૃષ્ટિકોણથી પણ ગંભીર બાબત છે.
‘બંધારણ પ્રત્યેની નિષ્ઠા અને દેશભક્તિ પર ઊભા થાય છે સવાલ’
રાજનાથ સિંહે પોતાના સંદેશમાં કહ્યું કે ભારતના બંધારણીય માળખામાં સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા કાયદાનું પાલન દરેક નાગરિક માટે જરૂરી છે. તેમણે કોંગ્રેસના વલણને આ જ સંદર્ભમાં જોતા કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિ બંધારણીય રીતે સ્વીકારવામાં આવેલા પ્રાવધાનોનું પાલન કરવાનો ઇનકાર કરે તો બંધારણ પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતા અંગે સવાલ ઊભો થઈ શકે છે.
સંરક્ષણ પ્રધાને વધુમાં કહ્યું કે જો કોઈ રાષ્ટ્રીય ગીતનું સન્માન કરવાનો ઇનકાર કરે તો તેની દેશભક્તિ અંગે પણ પ્રશ્નાર્થ ઊભો થાય છે. તેમણે કોંગ્રેસના નિર્ણયને માત્ર રાજકીય મુદ્દો નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો પ્રત્યેના વલણ સાથે જોડાયેલો ગંભીર પ્રશ્ન ગણાવ્યો હતો.
कांग्रेस द्वारा वंदे मातरम का सम्मान करने से औपचारिक रूप से न केवल इंकार करना, बल्कि सीधे सीधे विरोध करना, अत्यंत दुर्भाग्य जनक और संवैधानिक दृष्टि से बहुत गंभीर विषय है। भारत के संविधान के अनुसार, संसद देश का सर्वोच्च संस्था है और संसद से पारित कोई भी क़ानून हर व्यक्ति के लिये… pic.twitter.com/3B87SW8dSd
— Rajnath Singh (@rajnathsingh) August 21, 2026
કોંગ્રેસનો નિર્ણય શું છે?
વિવાદના કેન્દ્રમાં કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીની તાજેતરની બેઠક છે. કોંગ્રેસે નક્કી કર્યું છે કે પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ની માત્ર પ્રથમ બે કડીઓ જ ગવાશે અને આ મામલે પાર્ટી પોતાના 1937ના ઠરાવને અનુસરશે.
કોંગ્રેસ મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે આ નિર્ણય અંગે જણાવ્યું હતું કે પાર્ટીનું વલણ સ્પષ્ટ છે અને 1937માં લેવામાં આવેલા નિર્ણયને જ આગળ પણ અનુસરવામાં આવશે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે તે સમયના નિર્ણયમાં મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નેહરુ, રવિન્દ્રનાથ ટાગોર, સુભાષચંદ્ર બોઝ અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ સહિતના દિગ્ગજ નેતાઓની ભૂમિકા હતી.
1937ના ઠરાવને લઈને રાજનાથ સિંહનો ગંભીર આરોપ
કોંગ્રેસ પોતાના નિર્ણયના સમર્થનમાં 1937ના ઠરાવનો ઉલ્લેખ કરી રહી છે, પરંતુ રાજનાથ સિંહે આ ઐતિહાસિક દલીલ પર પણ આકરો વાંધો ઉઠાવ્યો છે.
તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કોંગ્રેસનો 1937નો ઠરાવ મુસ્લિમ લીગની કટ્ટરપંથી માંગણીઓ સામે ઝૂકીને કરવામાં આવ્યો હતો અને બાદમાં દેશે વિભાજનના રૂપમાં તેની કિંમત ચૂકવી હતી. રાજનાથ સિંહે કહ્યું કે કટ્ટરપંથી તત્વો સાથે સમાધાન કરવું દેશ માટે હંમેશા નુકસાનકારક સાબિત થયું છે. આ રાજનાથ સિંહનો રાજકીય અને ઐતિહાસિક દાવો છે, જેને કોંગ્રેસ સ્વીકારતી નથી.
કોંગ્રેસ કહે છે- ઐતિહાસિક પરંપરાનું પાલન કરી રહ્યા છીએ
બીજી તરફ કોંગ્રેસે ભાજપના આરોપોને ફગાવતાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ‘વંદે માતરમ’નો વિરોધ કરી રહી નથી, પરંતુ વર્ષોથી અનુસરાતી ઐતિહાસિક પરંપરા પ્રમાણે તેની પ્રથમ બે કડીઓ ગાવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પણ અગાઉ પાર્ટીના વલણનો બચાવ કર્યો હતો. કોંગ્રેસનો દાવો છે કે સ્વતંત્રતા આંદોલનના સમયથી જ પ્રથમ બે કડીઓને સ્વીકારવામાં આવી હતી અને હાલનો નિર્ણય કોઈ નવા વિરોધનું પરિણામ નથી.
જેપી નડ્ડાનો રાહુલ ગાંધી પર આકરો પ્રહાર
‘વંદે માતરમ’ વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્રીય મંત્રી જેપી નડ્ડાએ પણ કોંગ્રેસ અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી પર નિશાન સાધ્યું છે. નડ્ડાએ રાહુલ ગાંધીના તાજેતરના વિરોધ પ્રદર્શનને ‘સસ્તી અને ધ્યાન ખેંચવાની રાજનીતિ’ ગણાવી હતી.
નડ્ડાનો આરોપ હતો કે કોંગ્રેસ ‘વંદે માતરમ’ મુદ્દે ઊભા થયેલા સવાલોથી ધ્યાન હટાવવા માટે વિરોધ પ્રદર્શનનો સહારો લઈ રહી છે. તેમણે રાહુલ ગાંધીના પ્રદર્શનને રાજકીય હતાશા અને મીડિયાનું ધ્યાન મેળવવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કર્યું હતું.
ભાજપના અનેક નેતાઓએ કોંગ્રેસને ઘેરી
રાજનાથ સિંહ અને જેપી નડ્ડા પહેલાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સહિતના ભાજપના નેતાઓ પણ આ મુદ્દે કોંગ્રેસને ઘેરી ચૂક્યા છે. ભાજપનો આરોપ છે કે કોંગ્રેસ માત્ર બે કડીઓ ગાવાનો નિર્ણય લઈને રાષ્ટ્રીય ગીતનું પૂર્ણ સન્માન નથી કરી રહી.
બીજી તરફ કોંગ્રેસ સતત કહી રહી છે કે તેનું પગલું 1937ની કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીના ઐતિહાસિક નિર્ણય પર આધારિત છે અને ‘વંદે માતરમ’ પ્રત્યે અનાદરનો કોઈ પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી. આ રીતે મામલો હવે માત્ર ગીતની કેટલી કડીઓ ગાવાની છે તે મુદ્દાથી આગળ વધી દેશભક્તિ, ઐતિહાસિક પરંપરા અને રાજકીય વિચારધારાના મોટા વિવાદમાં ફેરવાઈ ગયો છે.
શું છે ‘વંદે માતરમ’નું ઐતિહાસિક મહત્વ?
‘વંદે માતરમ’ની રચના બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયે કરી હતી અને બાદમાં તેને તેમના પ્રખ્યાત નવલકથા ‘આનંદમઠ’માં સ્થાન મળ્યું હતું. સ્વતંત્રતા આંદોલન દરમિયાન ‘વંદે માતરમ’ દેશભક્તિના સૌથી શક્તિશાળી સૂત્રોમાંનું એક બન્યું હતું.
24 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે ‘વંદે માતરમ’ને રાષ્ટ્રીય ગીત તરીકે વિશેષ સન્માન આપવામાં આવશે તેવી નોંધ કરી હતી. ત્યારથી રાષ્ટ્રીય જીવનમાં તેનું વિશેષ ઐતિહાસિક અને ભાવનાત્મક મહત્વ રહ્યું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom-Gujarat
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom
