અમદાવાદની ઐતિહાસિક 149મી ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રાને હવે ગણતરીના કલાકો બાકી રહ્યા છે. રથયાત્રાની પૂર્વસંધ્યાએ શહેરના જમાલપુર વિસ્તારમાં આવેલા જગન્નાથ મંદિરમાં સવારથી જ પરંપરાગત અને શાસ્ત્રોક્ત ધાર્મિક વિધિઓનો પ્રારંભ થયો હતો.
ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળદેવજી સરસપુર ખાતે આવેલા પોતાના મોસાળમાંથી નિજ મંદિરે પરત ફર્યા બાદ ભવ્ય નેત્રોત્સવ વિધિ યોજવામાં આવી હતી. આ ધાર્મિક પ્રસંગે મોટી સંખ્યામાં ભક્તોએ મંદિરમાં ઉપસ્થિત રહી ભગવાનનાં દર્શન અને પૂજાનો લાભ લીધો હતો.
શું છે ભગવાન જગન્નાથજીની નેત્રોત્સવ વિધિ?
ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રા સાથે જોડાયેલી નેત્રોત્સવ વિધિનું ધાર્મિક અને પૌરાણિક મહત્ત્વ છે. પરંપરાગત માન્યતા અનુસાર ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળદેવજી પોતાના મોસાળ સરસપુર જાય છે.
મોસાળમાં ભગવાનનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવે છે અને તેમને વિવિધ પ્રકારની મીઠાઈઓ તથા સ્વાદિષ્ટ ભોજનનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. વધુ પડતી મીઠાઈ આરોગવાને કારણે ભગવાનની આંખો આવી હોવાની લોકમાન્યતા છે. આ કારણે ભગવાનના નેત્ર પર પાટા બાંધવામાં આવે છે.
રથયાત્રાના આગલા દિવસે યોજાતી પવિત્ર નેત્રોત્સવ વિધિ દરમિયાન ભગવાનના નેત્ર પરથી આ પાટા ખોલવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભગવાન ભક્તોને પોતાના દિવ્ય નેત્રોથી દર્શન આપે છે અને રથયાત્રા માટે તૈયાર થાય છે.
શાસ્ત્રોક્ત રીતે નેત્ર પરથી પાટા ખોલાયા
મંદિરના મહંત, પૂજારીઓ અને સાધુ-સંતોની ઉપસ્થિતિમાં ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળદેવજીની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવી હતી. વૈદિક મંત્રોચ્ચાર વચ્ચે ભગવાનના નેત્ર પરથી પાટા ખોલવાની ધાર્મિક વિધિ પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી.
ભગવાનને વિશેષ શૃંગાર કરવામાં આવ્યો હતો અને વિવિધ પ્રકારના ફૂલ, વસ્ત્રો તથા આભૂષણોથી સુશોભિત કરવામાં આવ્યા હતા. ભગવાનના ખુલ્લા નેત્રના પ્રથમ દર્શન કરવા માટે વહેલી સવારથી જ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ મંદિર પરિસરમાં ઉમટી પડ્યા હતા.
હર્ષ સંઘવીએ કરી વિશેષ પૂજા અને આરતી
નેત્રોત્સવ પૂજન વિધિમાં રાજ્યના ગૃહ રાજ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ વિશેષ ઉપસ્થિતિ નોંધાવી હતી. તેમણે ભગવાન જગન્નાથજીની આરતી ઉતારી અને શાસ્ત્રોક્ત પૂજા-અર્ચના કરી હતી.
હર્ષ સંઘવીએ ભગવાન જગન્નાથજી સમક્ષ ગુજરાતની શાંતિ, સુરક્ષા, સુખાકારી અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરી હતી. તેમણે આગામી રથયાત્રા શાંતિપૂર્ણ અને ભક્તિમય વાતાવરણમાં સંપન્ન થાય તેવા આશીર્વાદ પણ માગ્યા હતા.
આ પ્રસંગે રાજ્યના પૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી, ધારાસભ્યો, રાજકીય આગેવાનો, મંદિરના ટ્રસ્ટીઓ અને અગ્રણી સાધુ-સંતો સહિત અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
મંદિરના શિખર પર નૂતન ધ્વજારોહણ
નેત્રોત્સવ વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ જગન્નાથ મંદિરના શિખર પર નૂતન ધ્વજારોહણ કરવામાં આવ્યું હતું. મંદિરના મહંત દિલીપદાસજી મહારાજ, ટ્રસ્ટીઓ અને પૂજારીઓની ઉપસ્થિતિમાં આ પરંપરાગત વિધિ યોજાઈ હતી. વૈદિક મંત્રોચ્ચાર, શંખનાદ અને ભગવાન જગન્નાથજીના જયઘોષ વચ્ચે મંદિરના ગગનચુંબી શિખર પર નવી ધ્વજા ચઢાવવામાં આવી હતી. ધ્વજારોહણ થતાં સમગ્ર મંદિર પરિસર “જય જગન્નાથ”ના નાદથી ગુંજી ઊઠ્યું હતું.
હજારો ભક્તોએ નૂતન ધ્વજારોહણના દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવી હતી. હિન્દુ ધાર્મિક પરંપરામાં મંદિરના શિખર પર ધ્વજારોહણને વિશેષ શુભ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
ભક્તોની ભારે ભીડથી મંદિર પરિસર બન્યું ભક્તિમય
નેત્રોત્સવ વિધિ અને નૂતન ધ્વજારોહણને લઈને વહેલી સવારથી જ જમાલપુર જગન્નાથ મંદિર ખાતે ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળી હતી. ભગવાનના દર્શન માટે શ્રદ્ધાળુઓ લાંબી કતારોમાં ઊભા રહ્યા હતા.
મંદિર પરિસરમાં ભજન, કીર્તન, ઢોલ-નગારાં અને જય જગન્નાથના નાદ સાથે ભક્તિમય વાતાવરણ સર્જાયું હતું. મંદિર પ્રશાસન દ્વારા ભક્તોને સરળતાથી દર્શન થાય તે માટે વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.
મંગળા આરતી બાદ રથયાત્રાનો પ્રારંભ
અષાઢી બીજના પવિત્ર દિવસે વહેલી સવારે ભગવાન જગન્નાથજીની મંગળા આરતી યોજાશે. મંગળા આરતી બાદ ભગવાનને વિશેષ ખીચડીનો ભોગ ધરાવવામાં આવશે અને ત્યારપછી પરંપરાગત રીતે રથયાત્રાનો પ્રારંભ થશે.
ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળદેવજી વિશેષ રીતે તૈયાર કરાયેલા રથમાં બિરાજમાન થઈ નગરચર્યાએ નીકળશે. આ રથયાત્રા અમદાવાદ શહેરના પરંપરાગત માર્ગો પરથી પસાર થશે અને ભગવાન પોતાના મોસાળ સરસપુર પહોંચશે.
રથયાત્રાની સુરક્ષા માટે પોલીસનો ચુસ્ત બંદોબસ્ત
રથયાત્રા દરમિયાન લાખો ભક્તો અમદાવાદના વિવિધ વિસ્તારોમાં ઉમટવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ તંત્ર દ્વારા ચુસ્ત સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે. રથયાત્રાના સમગ્ર માર્ગ પર પોલીસ અધિકારીઓ અને જવાનો તૈનાત કરવામાં આવશે.
સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વિશેષ સુરક્ષા, સીસીટીવી કેમેરા, ડ્રોન સર્વેલન્સ અને ટેક્નોલોજી આધારિત દેખરેખની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન, ઇમરજન્સી સેવાઓ અને ભીડ નિયંત્રણ માટે પણ અલગ-અલગ ટીમો તૈનાત રહેશે.
મંદિર પ્રશાસન અને પોલીસ તંત્ર દ્વારા રથયાત્રાની તમામ તૈયારીઓને આખરી ઓપ આપી દેવામાં આવ્યો છે.
અમદાવાદની ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક પરંપરા
અમદાવાદમાં ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રા શહેરની સૌથી મોટી ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓમાંની એક છે. દર વર્ષે અષાઢી બીજના દિવસે યોજાતી આ રથયાત્રામાં ગુજરાત સહિત દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ જોડાય છે.
રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પરંતુ સામાજિક એકતા, સેવા, ભાઈચારા અને સાંસ્કૃતિક સમરસતાનો પણ સંદેશ આપે છે. માર્ગમાં વિવિધ સંગઠનો દ્વારા ભક્તો માટે પાણી, શરબત, પ્રસાદ અને ભોજનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
