ગુજરાતમાં ચાંદીપુરા વાયરસના શંકાસ્પદ અને પોઝિટિવ કેસોમાં વધારો થતાં રાજ્ય સરકાર અને આરોગ્ય વિભાગ એક્શન મોડમાં આવી ગયાં છે. આરોગ્ય રાજ્યમંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયાએ રાજ્યમાં વાયરસની સ્થિતિની સમીક્ષા કરીને અસરગ્રસ્ત અને હાઈ રિસ્ક વિસ્તારોમાં સર્વેલન્સ, સારવાર તથા વેક્ટર કન્ટ્રોલની કામગીરી વધુ સઘન બનાવવાના નિર્દેશ આપ્યા છે.
રાજ્યમાં અત્યાર સુધી ચાંદીપુરા વાયરસના 32 શંકાસ્પદ કેસ સામે આવ્યા હોવાની માહિતી આપવામાં આવી છે. લેબોરેટરી તપાસ માટે મોકલવામાં આવેલા નમૂનાઓમાંથી સાત દર્દીઓ ચાંદીપુરા વાયરસ પોઝિટિવ હોવાનું સામે આવ્યું છે. પોઝિટિવ આવેલા સાત દર્દીઓમાંથી ત્રણ બાળકોનાં મોત થયાં હોવાનું આરોગ્યમંત્રીના નિવેદનમાં જણાવાયું છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો પ્રમાણે તમામ કન્ફર્મ દર્દીઓની ઉંમર 10 વર્ષથી ઓછી હતી.
ગોધરામાં ચાંદીપુરા વાયરસના બે કન્ફર્મ કેસ
પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરા વિસ્તારમાં ચાંદીપુરા વાયરસના બે કન્ફર્મ કેસ નોંધાતાં આરોગ્ય તંત્રની ચિંતા વધી છે. જિલ્લામાં શંકાસ્પદ મૃત્યુ અને કેસ સામે આવ્યા બાદ આરોગ્ય વિભાગે અસરગ્રસ્ત ગામો તથા નજીકના વિસ્તારોમાં સર્વેલન્સ અને તપાસની કામગીરી વધુ તેજ કરી છે.
આરોગ્ય કર્મચારીઓની ટીમો દ્વારા બાળકોના સ્વાસ્થ્યની તપાસ, તાવના દર્દીઓની ઓળખ, ઘર-ઘર સર્વે અને શંકાસ્પદ દર્દીઓના નમૂના લેવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. રાજ્ય સરકારે આરોગ્ય અધિકારીઓને કેસની વહેલી ઓળખ અને દર્દીને ઝડપથી ઉચ્ચ સારવાર કેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવા પર ખાસ ધ્યાન આપવા જણાવ્યું છે.
અરવલ્લીની બે વર્ષની બાળકીમાં શંકાસ્પદ લક્ષણો
અરવલ્લી જિલ્લામાં પણ ચાંદીપુરા વાયરસનો શંકાસ્પદ કેસ સામે આવતાં આરોગ્ય તંત્રને હાઈ એલર્ટ પર મૂકવામાં આવ્યું છે. મેઘરજ તાલુકાના જાલમપુર ગામમાં રહેતી બે વર્ષની બાળકીમાં તાવ અને ચાંદીપુરા વાયરસ સાથે સંકળાઈ શકે તેવા લક્ષણો દેખાયા હતા.
બાળકીની તબિયત વધુ લથડતાં તેને સઘન સારવાર માટે હિંમતનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી છે. બાળકીનો કેસ હાલ શંકાસ્પદ છે અને લેબોરેટરી રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ ચાંદીપુરા વાયરસની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ શકશે.
આરોગ્ય વિભાગે બાળકીના રહેઠાણની આસપાસના વિસ્તારમાં તાત્કાલિક સર્વેલન્સ શરૂ કર્યું છે. નજીકનાં ઘરોમાં બાળકોના આરોગ્યની તપાસ, તાવના કેસ શોધવા, રેતીમાખીના સંભવિત પ્રજનનસ્થળોની ઓળખ અને જંતુનાશક દવાઓનો છંટકાવ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
ચાંદીપુરા વાયરસ શું છે?
ચાંદીપુરા વાયરસ એક ન્યુરોટ્રોપિક વાયરસ છે, જે ખાસ કરીને બાળકોમાં એક્યુટ એન્સેફેલાઇટિસ સિન્ડ્રોમ એટલે કે મગજના ગંભીર ચેપ જેવી સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે. આ રોગમાં દર્દીની તબિયત ઝડપથી બગડી શકે છે.
આ વાયરસનો મુખ્ય ફેલાવો ચેપગ્રસ્ત સેન્ડ ફ્લાય એટલે કે રેતીમાખીના કરડવાથી થતો હોવાનું માનવામાં આવે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા પ્રમાણે સેન્ડ ફ્લાય ઉપરાંત મચ્છર અને ટિક જેવા અન્ય વેક્ટર પણ સંભવિત રીતે વાયરસના પ્રસારમાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ગુજરાતમાં Phlebotomus papatasi નામની સેન્ડ ફ્લાયને મુખ્ય વેક્ટર માનવામાં આવે છે.
બાળકો માટે કેમ વધુ જોખમી છે ચાંદીપુરા વાયરસ?
ચાંદીપુરા વાયરસનો ચેપ ખાસ કરીને બાળકોમાં ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે. શરૂઆતમાં સામાન્ય તાવ કે પેટના ચેપ જેવા લાગતા લક્ષણો થોડા સમયમાં મગજના ચેપમાં ફેરવાઈ શકે છે.
આ રોગની પ્રગતિ ઘણીવાર અત્યંત ઝડપથી થાય છે. કેટલાક ગંભીર કેસમાં લક્ષણોની શરૂઆત બાદ 24થી 48 કલાકની અંદર દર્દીની સ્થિતિ નાજુક બની શકે છે. તેથી ચાંદીપુરા વાયરસના કેસમાં વહેલી ઓળખ અને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ સારવાર અત્યંત જરૂરી છે.
ચાંદીપુરા વાયરસનાં મુખ્ય લક્ષણો
ચાંદીપુરા વાયરસના ચેપમાં શરૂઆતમાં નીચે મુજબનાં લક્ષણો જોવા મળી શકે છે:
- અચાનક ઊંચો તાવ
- સતત ઊલટી અથવા ઝાડા
- માથાનો દુખાવો
- અત્યંત નબળાઈ અથવા સુસ્તી
- બાળકનું અસામાન્ય રીતે ચીડિયું બનવું
- ખેંચ આવવી
- ગૂંચવણ અથવા બેભાન થવું
- શરીરના અંગોમાં જકડાશ
- શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી
બાળકને તાવ સાથે ખેંચ આવે, વારંવાર ઊલટી થાય, બાળક બેભાન થાય અથવા તેના વર્તનમાં અચાનક ફેરફાર જોવા મળે તો ઘરગથ્થુ સારવારમાં સમય ગુમાવ્યા વગર નજીકની હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.
ચાંદીપુરા વાયરસની કોઈ ચોક્કસ રસી નથી
હાલ ચાંદીપુરા વાયરસથી બચવા માટે કોઈ વ્યાપારી રીતે ઉપલબ્ધ માન્ય રસી નથી. વાયરસ સામે કોઈ ચોક્કસ એન્ટિવાયરલ દવા પણ ઉપલબ્ધ નથી. દર્દીને તેના લક્ષણો અને ગંભીરતાને આધારે સપોર્ટિવ અથવા સિમ્પ્ટોમેટિક સારવાર આપવામાં આવે છે.
આ સારવારમાં તાવ અને ખેંચને નિયંત્રિત કરવી, શ્વાસની તકલીફ હોય તો જરૂરી સહાય આપવી, શરીરમાં પ્રવાહીનું પ્રમાણ જાળવવું અને ગંભીર સ્થિતિમાં વેન્ટિલેટર અથવા ઇન્ટેન્સિવ કેરની જરૂરિયાત મુજબ સારવારનો સમાવેશ થાય છે.
હાઈ રિસ્ક વિસ્તારોમાં સર્વેલન્સ અને ડસ્ટિંગ શરૂ
રાજ્ય સરકાર દ્વારા અસરગ્રસ્ત અને હાઈ રિસ્ક વિસ્તારોમાં આરોગ્ય કર્મચારીઓની વિશેષ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે. આ ટીમો દ્વારા ઘર-ઘર સર્વે કરીને તાવ, ખેંચ, ઊલટી અથવા મગજના ચેપ જેવા લક્ષણો ધરાવતા બાળકોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે.
રેતીમાખીનો ઉપદ્રવ ઘટાડવા માટે માલાથિયોન પાવડરથી ડસ્ટિંગ, જંતુનાશક દવાઓનો છંટકાવ અને રહેણાંક વિસ્તારોની સ્વચ્છતા અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આરોગ્ય વિભાગે ગામડાઓમાં કાચાં મકાનો, ભેજવાળી જગ્યાઓ અને દીવાલોની તિરાડો પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
ઘરની દીવાલોની તિરાડો પૂરી રાખવાની સલાહ
સેન્ડ ફ્લાય સામાન્ય રીતે અંધારાવાળી, ભેજવાળી અને નાની તિરાડો ધરાવતી જગ્યાઓમાં રહે છે. કાચા મકાનોની દીવાલો, પશુઓના વાડા, કચરાવાળી જગ્યાઓ અને ઘરની આસપાસનો ભેજવાળો વિસ્તાર તેના માટે અનુકૂળ બની શકે છે.
નાગરિકોને ઘરની દીવાલ અને જમીનની તિરાડો પૂરી રાખવા, ઘર અને પશુઓના વાડાની આસપાસ સ્વચ્છતા જાળવવા, કચરો અને ભેજ એકત્ર ન થવા દેવા તથા તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવતી દવા છંટકાવની કામગીરીમાં સહકાર આપવા જણાવાયું છે.
બાળકોને શક્ય હોય ત્યાં સુધી આખી બાંયનાં કપડાં પહેરાવવા, સૂતી વખતે ઝીણી જાળીવાળી મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરવા અને સાંજ તથા રાત્રિના સમયે જીવાતના કરડવાથી બચાવના ઉપાયો અપનાવવા પણ ઉપયોગી બની શકે છે.
અફવાઓથી દૂર રહેવા આરોગ્યમંત્રીની અપીલ
આરોગ્ય રાજ્યમંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયાએ નાગરિકોને ગભરાવાની જગ્યાએ સાવચેતી રાખવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે શંકાસ્પદ કેસનો અર્થ તે દર્દી ચાંદીપુરા વાયરસ પોઝિટિવ છે એવો થતો નથી. વાયરસની અંતિમ પુષ્ટિ લેબોરેટરી તપાસ બાદ જ કરવામાં આવે છે.
તંત્ર દ્વારા કેસોની તપાસ, નમૂના પરીક્ષણ, દર્દીઓની સારવાર અને વેક્ટર કન્ટ્રોલની કામગીરી ચાલુ રાખવામાં આવી છે. કોઈ બાળકમાં શંકાસ્પદ લક્ષણો જોવા મળે તો તેને તાત્કાલિક સરકારી દવાખાના અથવા નજીકની હોસ્પિટલમાં લઈ જવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
ચાંદીપુરા વાયરસથી બચવા શું કરવું?
- ઘરની દીવાલો અને જમીનની તિરાડો પૂરી રાખવી
- ઘર, આંગણું અને પશુઓના વાડાની આસપાસ સ્વચ્છતા જાળવવી
- ભેજ, કચરો અને ગંદકી એકઠી ન થવા દેવી
- બાળકોને પૂરાં શરીરને ઢાંકે તેવાં કપડાં પહેરાવવા
- સૂતી વખતે ઝીણી જાળીવાળી મચ્છરદાની વાપરવી
- તાવ કે ખેંચ આવે તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો
- આરોગ્ય વિભાગની સર્વેલન્સ અને દવા છંટકાવની કામગીરીમાં સહકાર આપવો
- સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી અપ્રમાણિત માહિતી અને ઘરગથ્થુ ઉપચારથી દૂર રહેવું
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
